جستجو

تبلیغات


    تبلیغات شما در اینجا

حکایت ماندگار ایرانی؛ عشق سلطان «محمود» به «ایاز»

     

    سير داستان محمود و اياز از آغاز تا سده ششم

    سلطان محمود غزنوى (360 ـ 421 ه . ق) مقتدرترين پادشاه سلسله غزنوى و واسطه عقد اين خاندان بود. وى در سال 387 ه . ق به حكومت رسيد و تا سال 421 ه بر اريكه قدرت بود. محمود علاوه بر سلطه بر تمام ايران، به هندوستان نيز لشكركشى كرد و بت‏هاى هنديان را شكست. به اين دليل و همچنين به دليل قدرت و ثروت فراوان در زمان حياتش در ذهن مردم، اميرى برتر از اميران و مؤمنى مجاهد و با ايمان به شمار مى‏آمد. بطورى كه جنگ‏هاى او را افسانه‏اى توصيف كرده‏اند. نمونه آن قصيده فتح سومنات فرّخى سيستانى (وفات 429) در شرح جنگ محمود با هنديان و تصرف سومنات است كه سرشار از حوادث خارق العاده و افسانه‏اى است با مطلع زير:

     

     

    فسانه گشت و كهن شد حديث اسكندر

    سخن نو آر كه نو را حلاوتى است دگر1

    شخصيت تاريخى محمود در زمان حياتش كم كم به اسطوره پيوند مى‏خورد و حكايات افسانه مانند به او نسبت مى‏دهند، نظير داستان پيل خداداد كه گرديزى نقل مى‏كند.2

    مرگ محمود نيز چون قهرمانان اسطوره‏اى بيان شده است كه نشسته جان مى‏سپارد.2 تبديل محمود به شخصيت اسطوره‏اى، سبب از بين رفتن معايب او نظير كشتار شيعيان و معتزله و تعصب او مى‏شود. به اين دليل در نزد شعراى عارف شخصيتى متعالى يافته است. مخصوصا دلبستگى او به غلام ترك زاده‏اى به نام ابوالنجم اياز (وفات 449) دستاويزى شد براى شعراى عارف و صوفيان شاعر كه با توسعه و تحول اين داستان شخصيت آن دو را مظهر عاشق و معشوق و طالب و مطلوب عرفانى بدانند. آنگونه كه تاريخ روايت مى‏كند، غلام ترك زاده‏اى بنام اياز فرزند اويماق نزد پادشاه مقتدر غزنوى محمود بن سبكتگين، محبوبيت ويژه داشت و داستان اين محبوبيت در سراسر حكومت شاه غزنوى گسترش يافته و زبانزد خاص و عام گشته بود. بعد از مرگ محمود شهرت اين داستان بيشتر شد و جايگاه رفيعى در ادبيات غنايى و عرفانى فارسى پيدا كرد.


    این مطلب تا کنون 25 بار بازدید شده است.
    ارسال شده در تاریخ دوشنبه 18 مهر 1390
    منبع
    برچسب ها : محمود ,داستان ,غزنوى ,شخصيت ,اياز ,دليل ,شعراى عارف ,زمان حياتش ,
    حکایت ماندگار ایرانی؛ عشق سلطان «محمود» به «ایاز»

تبلیغات


    Ads

پربازدیدترین مطالب

آمار امروز یکشنبه 10 ارديبهشت 1396

تبلیغات

محل نمایش تبلیغات شما

تبلیغات

محل نمایش تبلیغات شما

آخرین کلمات جستجو شده

تگ های برتر