تمامی مطالب مطابق قوانین جمهوری اسلامی ایران میباشد.درصورت مغایرت از گزارش پست استفاده کنید.

جستجو

حکایت ماندگار ایرانی؛ عشق سلطان «محمود» به «ایاز»

     

    سير داستان محمود و اياز از آغاز تا سده ششم

    سلطان محمود غزنوى (360 ـ 421 ه . ق) مقتدرترين پادشاه سلسله غزنوى و واسطه عقد اين خاندان بود. وى در سال 387 ه . ق به حكومت رسيد و تا سال 421 ه بر اريكه قدرت بود. محمود علاوه بر سلطه بر تمام ايران، به هندوستان نيز لشكركشى كرد و بت‏هاى هنديان را شكست. به اين دليل و همچنين به دليل قدرت و ثروت فراوان در زمان حياتش در ذهن مردم، اميرى برتر از اميران و مؤمنى مجاهد و با ايمان به شمار مى‏آمد. بطورى كه جنگ‏هاى او را افسانه‏اى توصيف كرده‏اند. نمونه آن قصيده فتح سومنات فرّخى سيستانى (وفات 429) در شرح جنگ محمود با هنديان و تصرف سومنات است كه سرشار از حوادث خارق العاده و افسانه‏اى است با مطلع زير:

     

     

    فسانه گشت و كهن شد حديث اسكندر

    سخن نو آر كه نو را حلاوتى است دگر1

    شخصيت تاريخى محمود در زمان حياتش كم كم به اسطوره پيوند مى‏خورد و حكايات افسانه مانند به او نسبت مى‏دهند، نظير داستان پيل خداداد كه گرديزى نقل مى‏كند.2

    مرگ محمود نيز چون قهرمانان اسطوره‏اى بيان شده است كه نشسته جان مى‏سپارد.2 تبديل محمود به شخصيت اسطوره‏اى، سبب از بين رفتن معايب او نظير كشتار شيعيان و معتزله و تعصب او مى‏شود. به اين دليل در نزد شعراى عارف شخصيتى متعالى يافته است. مخصوصا دلبستگى او به غلام ترك زاده‏اى به نام ابوالنجم اياز (وفات 449) دستاويزى شد براى شعراى عارف و صوفيان شاعر كه با توسعه و تحول اين داستان شخصيت آن دو را مظهر عاشق و معشوق و طالب و مطلوب عرفانى بدانند. آنگونه كه تاريخ روايت مى‏كند، غلام ترك زاده‏اى بنام اياز فرزند اويماق نزد پادشاه مقتدر غزنوى محمود بن سبكتگين، محبوبيت ويژه داشت و داستان اين محبوبيت در سراسر حكومت شاه غزنوى گسترش يافته و زبانزد خاص و عام گشته بود. بعد از مرگ محمود شهرت اين داستان بيشتر شد و جايگاه رفيعى در ادبيات غنايى و عرفانى فارسى پيدا كرد.


    این مطلب تا کنون بار بازدید شده است.
    ارسال شده در تاریخ دوشنبه 18 مهر 1390 [ گزارش پست ]
    منبع
    برچسب ها : , , , , , , , ,

پربازدیدترین مطالب

آمار امروز شنبه 29 مهر 1396

  • تعداد وبلاگ :55487
  • تعداد مطالب :160493
  • بازدید امروز :369522
  • بازدید داخلی :42841
  • کاربران حاضر :174
  • رباتهای جستجوگر:378
  • همه حاضرین :552

تگ های برتر